HASAN-I BASRİ (R.A)

Tabiînin büyüklerinden olup,Tasavvuf ilminde eşsiz olan Hasan Basrî(r.a.) Hazretlerinin künyeleri Ebû Muhammed ve Ebû Saîd’dir.Sûfîlik Tâc ve Hırkasını kuşanarak Şâh-ı velâyet İmâm-ı Ali(r.a)’den Mürşidlik hilâfetini alma şerefine nâil olmuşlardır.Fazîlet ve kerâmet sâhibi olup,ilmi,vakarı,sükûneti ve mubârek yüzleri Aleyhisselatü vesselam Efendimiz’e çok benzediği rivâyet edilmektedir.Hazreti Osman-ı Zinnûreyn,Abdullah bin Abba ve buna benzer bir çok Ashab-ı kirâm(r.a.) ile sohbet ederek çok hadîs-i şerif rivâyet etmişlerdir.

Muhterem pederleri sahâbeden Zeyd Ensârî’nin kölesi,annesi ise Fahr-i kâinat Efendimiz’in(s.a.v.) temiz hanımlarından Ümmü Seleme’nin câriyesi idi.Rivâyete göre Hasan Basrî(r.a.) daha küçükken Ümmü Seleme vâlidemiz bir çok kere kucağına alarak sevmişlerdir.Bir çok tarîkatın yolları Hasan Basrî(r.a.) Hazretlerine ulaşır.Hicrî 22,Milâdi 642 yılında Medine-i Münevvere’de doğmuş ve hicretin 110.senesinde Basra’da Receb’in 21 Cuma günü vefât etmişlerdir.

Kûtu’l kulûb Kitabında yazılıdır ki,Tâbîin’in ulularındandır.Bedir gazâsına katılmış sahâbilerden yetmiş lişiyi görmüşler,sohbetlerinde bulunmuşlardır.

Rivâyet olunur ki,Mûtezile mezhebinin kurucusu olan Vâsıl bin Atâ,Hasan Basrî Hazretlerinin talebelerinden olup,bilâahare nefsine uyarak mürşidinin yoluna aykırı bir yol tutup,küfüre saplanmışlardır.<<Küfür ile İman arasında üçüncü bir yol vardır>> demesi yüzünden Hasan-ı Basrî(r.a.)onu kovarak:<<Vâsıl bizden ayrıldı!>> buyurdular.Bu yüzden mezhebine İ’tizal veyâ Mûtezîle mezhebi denildi.

Şu bir hakikattır ki,Hasan-ı Basrî(r.a.) Hazretleri Yüzlerine bakıldığında Allah’ı hatırlatan velilerdendir.

İnci ticareti ile meşgul olduğundan kendisine Hasan Lü’lüî ismi verilmiştir.Bu yüzden çok servet sâhibi olmuş ise de,kendisini ihâta eden aşk ve cezbenin tesirinden kurtulamayarak bütün servetini fakirlere dağıtmış ve İmâm Ali(r.a.) Hazretlerine bey’at ile tasavvuf ilmini öğrenmeye başlamışlardır.Kısa bir zaman içinde himmete mazhar olmuş,ilim ve irfanla velîler safında yer almıştır.

Yetişdirdiği halifelerden meşhûrları:Abdulvâhid biz Zeyd,İbn-i Şirin,İmâm-ı Mâlik bin Dinar,Habîb-i Acemî,Şeyh Muhammed Vâsî, Rabia Adeviyye gibi velîlerdir.

En doğrusunu Cenâb-ı Hakk bilir.